په بلوچستان کې د پاکستان د تحریک طالبان (ټي ټي پي) د فعالیتونو د جغرافیایي پراختیا په اړه راپورونه زیات شوي، چې د امنیتي وضعیت د څارونکو په باور، په دغه ایالت کې د وسلهوالو فعالیتونو بڼه یې لا پېچلې کړې ده.
تر دې وړاندې په بلوچستان کې د وسلهوالو فعالیتونو ډېره برخه د بلوڅو ازادي ډلو، په ځانګړي ډول د بلوچستان لبریشن آرمي (BLA) او بلوچستان لبریشن فرنټ (BLF)، له فعالیتونو سره تړل کېده؛ خو د وروستیو راپورونو له مخې، ټي ټي پي هم هڅه کوي د دغه ایالت په بېلابېلو سیمو کې خپل عملیاتي لاسرسی پراخ کړي.
د اروپايي ټولنې د پناه غوښتنې ادارې (EUAA) په ارزونو کې ویل شوي، چې د ټي ټي پي فعالیتونه په تېرو کلونو کې تر ډېره د بلوچستان په شمالي او پښتونمېشتو سیمو کې متمرکز وو، خو په ۲۰۲۵ کال کې په مکران، پشین، قلعه سیفالله او قلات کې هم له دې ډلې سره د تړلو پېښو راپورونه ورکړل شوي دي.
په ۲۰۲۶ کال کې هم په ژوب، هرنایي، پشین، قلعه عبدالله، قلعه سیفالله او زیارت کې د ټي ټي پي د وسلهوالو فعالیتونو او د امنیتي ځواکونو د عملیاتو راپورونه خپاره شوي دي.
د امنیتي وضعیت د څارونکو په وینا، د دې تحول اهمیت یوازې د بریدونو په شمېر کې نه، بلکې د هغو سیمو په پراخېدو کې دی، چېرې چې د ټي ټي پي د فعالیتونو یا د دې ډلې د عملیاتي لاسرسي ادعاوې مطرح شوې دي.
په پنجپای او نوشار کې نښتې
د کویټې په شاوخوا کې پنجپای او نوشار هغه سیمې دي، چې په وروستیو میاشتو کې پکې د امنیتي ځواکونو او وسلهوالو ترمنځ د نښتو راپورونه ورکړل شوي دي.
د بلوچستان د ترهګرۍ ضد ادارې (CTD) د معلوماتو له مخې، د مې په ۲۴مه په یوه عملیات کې نهه وسلهوال وژل شوي او د CTD څلور عسکر وژل شوي او شپږ نور ټپیان شوي دي.
خو د پېښې په اړه د مرګژوبلې ځینې نور شمېرې هم خپرې شوې، چې خپلواک تأیید یې نه دی شوی.
زرغون غر کې پوځي عملیات
د بلوچستان حکومت یوه چارواکي ویلي، چې د مې له ۱۳مې راهیسې د منګلې او زرغون غر په سیمو کې د عملیاتو پر مهال له ۳۵ ډېر د ټي ټي پي وسلهوال وژل شوي او د وسلهوالو اړوند ګڼ مرکزونه له منځه وړل شوي دي.
تر اوسه د دغو شمېرو خپلواک تأیید نه دی شوی.
زرغون غر د کویټې ترڅنګ موقعیت لري او د امنیتي ځواکونو وروستي عملیات په داسې مهال شوي، چې د بلوچستان په شمالي سیمو کې د وسلهوالو فعالیتونو په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي.
په جنوبي بلوچستان کې د ټي ټي پي فعالیتونه
په همدې حال کې، خاران، پنجګور او مستونګ هم په ۲۰۲۶ کال کې د وسلهوالو پېښو او امنیتي عملیاتو له امله د خبرونو په سر کې پاتې شوي دي.
خو په دغو سیمو کې د ټولو وسلهوالو پېښو مسؤلیت ټي ټي پي ته نه شي منسوبېدای. د دغو سیمو د ګڼو بریدونو مسؤلیت بلوڅو وسلهوالو ډلو، په ځانګړي ډول BLA او BLF منلی دی، په داسې حال کې چې د ځینو پېښو مسؤلیت هېڅ ډلې نه دی منلی.
له همدې امله، د امنیتي شنونکو په باور، په خاران، پنجګور او مستونګ کې د تاوتریخوالي زیاتوالی باید په مستقیم ډول د ټي ټي پي د پراختیا په معنا ونه ګڼل شي.
پر شمسي هوايي اډې برید
د سپټمبر په میاشت کې ټي ټي پي ادعا وکړه، چې د بلوچستان په واشک ولسوالۍ کې یې د شمسي هوايي اډه د BM توغندي په وسیله په نښه کړې ده.
د امنیتي وضعیت د څارونکو په باور، د دې پېښې اهمیت تر ډېره د هغې په جغرافیایي موقعیت کې دی؛ ځکه واشک د هغو شمالي سیمو څخه لرې دی، چې په تېرو کلونو کې د ټي ټي پي فعالیتونه پکې ډېر راپور شوي دي. خو یوازې د دې برید ادعا په واشک کې د ټي ټي پي د دایمي تشکیلاتي حضور ثبوت نه شي کېدای.
د وسلهوالو ډلو ترمنځ د همکارۍ پوښتنه
په بلوچستان کې د ټي ټي پي او بلوڅو وسلهوالو ډلو د احتمالي همکارۍ په اړه هم بحثونه شوي دي.
ټي ټي پي او BLA او BLF بېلابېل ایډیالوژیک او سیاسي اهداف لري. ټي ټي پي د پاکستان پر دولت د خپل وسلهوال مخالفت لپاره جهادي ایډیالوژیک چوکاټ کاروي، په داسې حال کې چې بلوڅې ازادي غوښتونکې ډلې د بلوچستان د سیاسي او ملي حقونو او ازادۍ غوښتنې پر محور فعالیت کوي.
تر اوسه داسې څرګند او عامه شواهد نشته چې وښيي دغه ډلې ګډه قومانده یا رسمي پوځي ائتلاف لري.
د امنیتي چارو د څارونکو په باور، په ځینو سیمو کې د دغو ډلو د فعالیتونو جغرافیایي نږدېوالی په خپله د ګډې همکارۍ ثبوت نه شي کېدای.
قومي منځګړیتوب
په بلوچستان کې د وسلهوالو پېښو ترڅنګ د تښتونو او د قومي مشرانو د منځګړیتوب راپورونه هم خپاره شوي دي.
د سپټمبر په میاشت کې د خاران مرستیال کمېشنر منیر احمد سومرو له کویټې څخه خاران ته د سفر پر مهال وتښتول شو او شاوخوا دوه اوونۍ وروسته د خبرو اترو په پایله کې خوشې شو.
د نوموړي د خوشې کېدو په بهیر کې د قبایلي مشرانو د رول راپورونه ورکړل شوي دي.
د امنیتي چارو شنونکي وايي، قبایلي منځګړیتوب په بلوچستان کې د شخړو د حل یوه پخوانۍ دودیزه وسیله ده، خو په جدي امنیتي پېښو کې د دې لارې تکراري کارول د دولت د امنیتي او قضایي میکانیزمونو په اړه پوښتنې هم راپورته کوي.
د امنیتي وضعیت نوی اړخ
د وروستیو پېښو مجموعه ښيي، چې په بلوچستان کې امنیتي وضعیت یوازې د یوې وسلهوالې ډلې یا یوې شخړې له لارې نه شي تشریح کېدای.
بلوڅې وسلهوالې ډلې په سوېلي، مرکزي او لوېدیځ بلوچستان کې خپلو فعالیتونو ته دوام ورکوي، په داسې حال کې چې ټي ټي پي په شمالي بلوچستان کې خپل فعالیتونه لري او په ځینو نورو سیمو کې یې د عملیاتو ادعاوې هم مطرح کړې دي. خو د ټي ټي پي د عملیاتي لاسرسي، دایمي تشکیلاتي حضور او سیمهییزو شبکو ترمنځ باید توپیر وشي.
د موجودو معلوماتو پر بنسټ، لا روښانه نه ده، چې ټي ټي پي به وکولای شي له شمالي بلوچستان څخه هاخوا په بلوڅو مېشتو سیمو کې یو دوامدار او منظم تشکیلاتي حضور رامنځته کړي، که د دې ډلې فعالیتونه به د محدودو او خپرو شوو بریدونو تر کچې پاتې شي.
د امنیتي وضعیت څارونکي وايي، د راتلونکو میاشتو پر مهال د بریدونو تکرار، د سیمهییزو شبکو رامنځته کېدل او د منظم تشکیلاتي فعالیتونو نښې به د دې ارزونې لپاره مهمې وي چې ایا ټي ټي پي په بلوچستان کې رښتیا هم د خپل فعالیت ساحه پراخوي او که نه.
